Home / Điểm sách / Việt Sử Diễn Nghĩa – Nhiều tác giả

Việt Sử Diễn Nghĩa – Nhiều tác giả

Việt Sử Diễn Nghĩa là bộ sử ca bằng chữ Nôm, do các ông hoàng triều Nguyễn gồm Tôn Thất Hân, Hồng Nhung và Hồng Thiết biên soạn, là tác phẩm xuất hiện khá muộn trong quá trình trước tác học thuật của chế độ phong kiến Việt Nam. Trong bối cảnh văn minh – văn hóa phương Tây như luồng gió mới có sức hấp dẫn lớn, đã góp phần làm thay đổi nhanh chóng diện mạo xã hội Việt Nam vào những thập kỉ đầu của thế kỉ XX, khi chữ Quốc ngữ đã có những thành tựu bước đầu trong sáng tác và học thuật, thì sự ra đời tác phẩm sử ca bằng chữ Nôm như Việt sử diễn nghĩa quả là một hiện tượng đặc biệt.

Viet-su-dien-nghia

Cùng với các bộ sử Thiên Nam ngữ lục, Thiên Nam minh giám, Đại Nam quốc sử diễn ca… bộ Việt sử diễn nghĩa được viết bằng chữ Nôm ra đời vào đầu thế kỷ XX là sự kế thừa và tiếp nối truyền thống phổ biến lịch sử đến đông đảo quần chúng dưới dạng thể tài sử ca. Đáng tiếc là cho đến tận bây giờ bộ sử này vì nhiều lý do vẫn chưa được biết đến một cách rộng rãi.

Có thể nói qua vài điểm chính về bộ Việt sử diễn nghĩa:

– Đây là sách lịch sử, viết về lịch sử Việt Nam từ họ Hồng Bàng cho đến hết nhà Hậu Lê, kết thúc với việc đưa hài cốt Lê Chiêu Thống từ Trung Quốc về nước (thế kỷ XXIX trước Công Nguyên – TCN – đến đầu thế kỷ XIX);
– Đây là tài liệu độc bản, bản viết tay được viết bằng chữ Nôm, đang được lưu trữ ở Huế;
– Sách lịch sử nhưng được viết theo dạng thơ, cụ thể là thơ lục bát, gồm 1884 câu;
– Các tác giả (3 vị Tôn Thất Hân – Hồng Nhung & Hồng Thiết) đều là quan lớn của triều đình nhà Nguyễn;

Bố cục của cuốn sách như sau: Phần dẫn nhập: Việt sử diễn nghĩa: Bộ sử ca cuối thời Nguyễn; phần phiên âm chính văn Việt sử diễn nghĩa bằng thơ lục bát, liền sau đó có xen phần chú giải bằng văn xuôi của các tác giả, dưới cùng là những chú thích công phu của dịch giả; tiếp đến là nội dung Việt sử diễn nghĩa tứ tự ca (phần rút gọn của bộ Việt sử diễn nghĩa, gồm 808 câu thơ 4 chữ. Phần này do hai anh em Hồng Thiết & Hồng Nhung biên soạn); và sau cùng là nguyên bản chữ Nôm bộ Việt sử diễn nghĩa để bạn đọc đối chiếu khi cần..

Bộ sử ca Việt sử diễn nghĩa với được các ông hoàng nhà Nguyễn viết vào đầu thế kỷ XX, tầm 1907-1916, đến khoảng 1926 thì cơ bản là hoàn chỉnh. Bộ sử ca này vốn được lưu trữ ở thư viện gia đình Lục Khanh, tức nhà của Hồng Thiết. Sau được cất giữ ở chùa Từ Quang, một ngôi chùa có quan hệ mật thiết với phủ Tuy Lý. Dịch giả Phan Đăng (Thừa Thiên – Huế) đã tìm thấy bộ sách ở đó gần 40 năm trước.

Việt sử diễn nghĩa được viết nhằm phổ biến lịch sử nước nhà đến mọi tầng lớp xã hội dưới dạng thơ ca (dễ nhớ, dễ đi vào lòng người…). Tên sách được thay đổi qua vài lần, từ Lịch đại Việt sử diễn nghĩa từ, rồi Việt sử lịch đại quốc âm ca và cuối cùng là Việt sử diễn nghĩa.

Việt sử diễn nghĩa gồm 4 quyển: Quyển nhất: Đầu từ Kinh Dương vương đến Trần Thuận Tôn; Quyển hai: Đầu từ Quý Ly tiếm ngôi nhà Trần, đến năm đầu thời Lê Trang Tôn trung hưng; Quyển ba: Từ Lê Trung Tôn đến Lê Đế Phường; Quyển bốn: Từ Lê Hiển Tôn đến Lê Mẫn Đế.

Có thể tạm chia nội dung Việt sử diễn nghĩa ra 4 thời kỳ: 1. Thời mở nước (thế kỷ XXIX đến thế kỷ II TCN): Từ họ Hồng Bàng đến khi nhà Hán xâm lược (từ câu 1 đến câu 36: 36 câu); 2. Thời Bắc thuộc và chống Bắc thuộc (111 TCN – 939): Từ Hai Bà Trưng đến thời thuộc Đường (câu 37 đến câu 120: 84 câu); 3. Thời xây dựng nền độc lập tự chủ (thế kỷ X đến thế kỷ XI): Từ Ngô Quyền đến hết nhà Tiền Lê (từ câu 121 đến câu 206: 86 câu); 4. Thời hưng thịnh và phát triển (thế kỷ XI đến đầu thế kỷ XIX): Từ nhà Lý đến khi Nguyễn Ánh lập nên triều Nguyễn vào năm 1802 (từ câu 207 đến câu 1884: 1678 câu).

Việt sử diễn nghĩa gồm 1884 câu thơ lục bát được viết liền mạch từ đầu đến cuối; không phân chia thành từng đoạn mục; không có tựa, bạt và dẫn và cũng không có phần mở đầu và kết thúc như một số tác phẩm diễn ca lịch sử đã có trước đó. Trong quá trình phiên âm và chú giải, dịch giả Phan Đăng đã chia Việt sử diễn nghĩa thành 4 phần như vừa nói ở trên cho bạn đọc tiện theo dõi.

Việt Sử Diễn Nghĩa
Công trình sử ca lần đầu tiên được công bố
Tác giả: Tôn Thất Hân – Hồng Nhung – Hồng Thiết
Dịch giả: Phan Đăng
Trọng lượng (gr):600
Giá bìa: 189.000 đ

About Khai Tâm

Khai Tâm

Sách Khai Tâm – Khai Sáng Tâm Hồn: Chuyên về Sách và Văn hóa phẩm tuyển chọn – cho một đời sống tinh thần thăng hoa.

Check Also

Tập Tục Đời Người – Phan Cẩm Thượng

“Bạn đang cầm trên tay cuốn thứ hai trong một bộ sách của Phan Cẩm …