Home / Điểm sách / Triết Học Tân Thực Dụng – Đỗ Kiên Trung

Triết Học Tân Thực Dụng – Đỗ Kiên Trung

triet hoc ten thuc dung

Chủ nghĩa Thực dụng (Pragmatism) là một trong bốn trường phái chính thuộc trào lưu Triết học Khoa học (hay còn gọi là trào lưu Duy trí – Intellectualism) của thế kỷ XX (bên cạnh Triết học Phân tích, Chủ nghĩa Thực chứng và Chủ nghĩa Cấu trúc) với tuyên ngôn lấy khoa học làm hệ quy chiếu cho chân lý triết học, phủ nhận vai trò thế giới quan triết học vượt trên khoa học. Tham vọng của Chủ nghĩa Thực dụng nói riêng và trào lưu Triết học Khoa học nói chung là thiết lập một phương pháp khoa học cho những luận giải triết học, lý tưởng hóa khoa học, và đem đến cho triết học những phương pháp khoa học như phân tích, thực nghiệm, hệ thống,…

Trong hơn 100 năm tồn tại và phát triển từ nửa sau thế kỷ XIX đến nay, chủ nghĩa thực dụng như một bản nhạc giao hưởng với những thăng giáng của thanh âm, hòa điệu trong hơi thở của nước Mỹ, của thế giới hiện đại. Bộ ba triết gia thực dụng cổ điển Charles Peirce, William James và John Dewey đã đặt nền móng lý luận thực dụng cho nền học thuật nước Mỹ. Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực học thuật, lý thuyết thực dụng trong một thời gian dài đã trở thành phong cách tư duy đặc trưng của người Mỹ, đóng vai trò nhất định trong lối sống, hệ thống ứng xử, nền chính trị và giáo dục Mỹ.
Sau ánh hào quang của ba nhà thực dụng cổ điển, thuyết thực dụng chỉ còn dấu ấn trong các lĩnh vực hiện thực như luật pháp, chính trị, kinh tế,… như một dạng đặc điểm tư duy, còn với tư cách là một trường phái triết học thì thuyết thực dụng chỉ còn là những hình ảnh nhạt nhòa của những năm tháng rực rỡ xưa cũ. Những George Santayana hay Reinhold Niebuhr không thể gánh vác con tàu thực dụng đã trở nên quá nặng nề với họ. Thập niên 1950 – 1960, thuyết thực dụng “biến mất” trên sân khấu triết học thế giới, nhường chỗ cho giải cấu trúc ở Pháp và thông diễn học ở Đức.

Nhưng dòng chảy không ngừng nghỉ của một học thuyết mang đầy tính hành động đã thôi thúc các triết gia Mỹ khôi phục, cải biến và làm sống dậy học thuyết thực dụng của nước Mỹ. Lần này, với những đề xuất táo bạo trong phạm trù chủ thể – đối tượng và ngôn ngữ của Richard Rorty, những luận giải dân chủ của Hilary Putnam, những phân tích luật pháp sắc bén của Richard Posner, hay những phản biện mạnh mẽ của Susan Haack,… đã hình thành một học thuyết mới, hay nói chính xác hơn là “làm mới”, đó là thuyết Tân Thực dụng (NeoPragmatism).

Thuyết tân thực dụng đã nhấn mạnh tác dụng của đời sống và thực tiễn trong triết học, luận chứng cho phương pháp luận và nhận thức khoa học, đi sâu nghiên cứu các vấn đề hiện thực (trong đó có vấn đề đạo đức, môi trường, luật pháp, dân chủ,…), vượt qua ý nghĩa và những chủ đề trong triết học cận đại truyền thống như siêu hình học, chủ thể – khách thể, chân lý, khách quan, tuyệt đối,… và cả những cách lý giải hiện thực của chủ nghĩa vị kỷ và chủ nghĩa cá nhân. Thuyết tân thực dụng nhấn mạnh sự phối hợp giữa cá nhân đơn vị xã hội và tính xã hội của thực tiễn và hành động con người, do đó nó mang giá trị hành động sâu sắc.

Những nỗ lực của các triết gia tân thực dụng chính là những cố gắng nhằm tái xây dựng và làm mới một học thuyết đã đóng vai trò nền tảng không những cho nền học thuật mà còn cho hầu hết các lĩnh vực trong đời sống nước Mỹ hiện đại. Công việc của các triết gia tân thực dụng hiện nay vẫn còn đang tiếp tục. Sau khi triết gia tân thực dụng quan trọng nhất là Rorty qua đời và Putnam không công bố thêm tác phẩm quan trọng nào, thì sứ mạng thực dụng lại được tiếp tục với Cornel West, Andrew Light, Eric Katz,… điều đó chứng tỏ sức sống của một học thuyết hành động và hiện thực.

Đó cũng chính là những nỗ lực lý giải và đưa ra những phương án Mỹ cho những vấn đề của triết học đương đại. Mặc dù còn nhiều điều ở thuyết tân thực dụng cần được tranh luận ở góc độ thế giới quan, phương pháp luận, một số điểm trong cách tiếp cận của nó mang tính chủ quan, song chính vì thế việc giới thiệu, phân tích, đánh giá một cách xác đáng những vấn đề đặt ra từ lý thuyết này trong một thế giới mở như hiện nay luôn cần thiết, bổ ích.

MỤC LỤC
ĐỀ DẪN
LỜI NÓI ĐẦU

CHỦ NGHĨA THỰC DỤNG – DÒNG CHẢY BA THẾ KỶ
I. Mảnh đất Mỹ cho hạt giống Tân Thực dụng
1. Bối cảnh xã hội
2. Những xuất phát điểm về lý luận
II. Chủ nghĩa thực dụng từ cổ điển đến tân thực dụng
1. Sự gián đoạn và kế tục trong dòng chảy của chủ nghĩa thực dụng
2. Một định nghĩa về triết học tân thực dụng

NHỮNG NỘI DUNG HIỆN THỰC CỦA TRIẾT HỌC TÂN THỰC DỤNG
I. Về bước chuyển ngôn ngữ học
1. Bước chuyển từ Bản thể luận sang Nhận thức luận và đến Ngôn ngữ học – ba hệ mô hình trong triết học phương Tây
2. Richard Rorty với bước chuyển ngôn ngữ học
II. Về luật pháp
1. Từ phê phán quan điểm cổ điển đến quan điểm tân thực dụng về luật pháp
2. Một lý thuyết mô tả và gợi mở
III. Về những vấn đề chính trị, xã hội và những vấn đề toàn cầu

1. Thiết lập một nền đạo đức học môi trường
2. Một đề xuất thực dụng cho không gian phát triển
IV. Triết học tân thực dụng trong sự phát triển của triết học phương Tây hiện đại

LỜI KẾT
DANH SÁCH THƯ MỤC

Tên sách: Triết học tân thực dụng – Neopragmatism
Tác giả: Đỗ Kiên Trung
Số trang: 176 trang
Giá bìa: 30000 VNĐ
Khổ sách: 14,5×20,5
Loại bìa: Mềm, tay gấp
Năm xuất bản: 2010

About Tri Thức

“Cung cấp những tri thức nền quan trọng nhất trong kho tàng tri thức của nhân loại thông qua các bản dịch tốt và đáng tin cậy, hỗ trợ và góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới tư duy của các tầng lớp xã hội Việt Nam khi hội nhập vào thế giới đương đại". Trở thành một Nhà xuất bản có những đầu sách có chất lượng, về nội dung và hình thức, thuộc nhiều tủ sách khác nhau, một diễn đàn và địa chỉ có uy tín của các học giả, nhà nghiên cứu, học sinh, sinh viên và độc giả Việt Nam ở khắp nơi trên thế giới, để được thừa nhận là Nhà xuất bản tham chiếu trong việc phổ biến các trào lưu tư tưởng lớn, cổ điển lẫn hiện đại.

Check Also

Ngẫu Nhiên và Tất Yếu – Jacques Monod

Tác phẩm “Ngẫu nhiên và tất yếu” (Le hasard et la nécessité) được xuất bản …

error: Nội dung được bảo vệ !!