Home / Cảm thức / Góc cảm nhận / Những Hiểm họa Ngọt ngào từ truyện Cổ tích

Những Hiểm họa Ngọt ngào từ truyện Cổ tích

Vì đôi khi sói có thể không mời mà đến

Một ngày nào đó, con gái sẽ hỏi tôi tại sao có quá ít các bà mẹ xuất hiện trong truyện cổ tích.

Hoặc là, tại sao chỉ có vài người mẹ còn sống. Những người mẹ thoắt ẩn thoắt hiện trong nhiều câu chuyện kể: đã chết hoặc trở thành linh hồn, là giọng nói từ xa vọng lại hay trong hình dáng của bà tiên, biến thành quái thú khôn ngoan hoặc hoang dại. Người mẹ kể nhiều câu chuyện trong số này để chia sẻ với con gái. Nhưng tại sao lại viết nhiều câu chuyện như thế khi bạn chỉ đóng vai là một linh hồn không hơn không kém?

Đó là một câu hỏi hóc búa xứng đáng có một câu trả lời phức tạp, nhưng cốt lõi là: Tôi hoài nghi liệu chăng các bà mẹ đang chuẩn bị tinh thần cho con gái về một cuộc sống sau này thiếu vắng họ.

Related image

Rất, rất lâu trước đây, khi những câu chuyện cổ tích còn dang dở, các bà mẹ có khả năng cao bị biến mất khỏi cuộc đời này. Để trở thành một người phụ nữ trưởng thành thực thụ, bạn sẽ phải sống một cuộc đời khổ sở nhất. Còn quá sớm để bạn có thể biết rõ về bạo hành, cưỡng hiếp hay đánh đập và giết hại. Còn quá sớm để biết về bệnh tật hay tử vong khi sinh nở. Còn quá sớm để ra đi, bị thay thế bởi một người phụ nữ khác vẫn còn khả năng chăm bẵm con mình. (Chuyện về những bà mẹ kế là một phần hoàn toàn khác.) Lúc đó, bạn phải tạo ra một điều gì đó có thể bỏ lại đằng sau để thắp sáng cả con đường, để tiếp tục thả rơi những vụn bánh mì, để dọn sạch đống gai nhọn của bụi cây. Có thể là một cái cây, một bóng ma, một con gấu hay một bà tiên tốt bụng – nhưng bắt buộc phải là một thứ gì đó có thể tồn tại lâu dài.

Một người mẹ phải để lại một món quà, một câu chuyện. Và cô con gái phải sẵn sàng. Cho sự biến mất của mẹ mình – và cho cả bản thân cô.

*

Con gái tôi mới chỉ 2 tuổi, nhưng tôi đã lo tìm cách truyền động lực cho con. Tôi mua sách về những người phụ nữ nổi tiếng, các nhà khoa học, những họa sĩ, chính trị gia nổi tiếng. “Đây là những câu chuyện cổ tích được kể đi kể lại,” một bìa sách nói vậy. “Truyền động lực cho những cô gái trẻ và phụ nữ ở mọi độ tuổi.” Tôi nóng lòng muốn con gặp Công chúa Leila và đặc biệt (cũng là người cuối cùng!) Rey. Chúng tôi xem những chương trình có vai nữ mạnh mẽ.

Và kể từ giờ, con sẽ đọc những câu chuyện cổ tích ngập tràn niềm vui và vô hại. Nhưng khi con lớn hơn chút nữa, chúng tôi sẽ xoáy sâu vào sự thật, không vòng vo. Khi con sẵn sàng, tôi muốn con đọc Cinderella (Lọ Lem) về người chị kế tự làm tổn thương mình, Sleeping Beauty (Công chúa ngủ trong rừng) về nạn hiếp dâm và con cái, Donkey Skin (Công chúa da lừa) với người cha mang suy nghĩ loạn luân. Tôi muốn con đọc Little Red Riding Hood (Cô bé quàng khăn đỏ) về con sói hăm he ăn thịt người ở cửa nhà.

Image result for fairy tales

Điều đó không có nghĩa tôi muốn làm con gái mình tổn thương. (Và con bé cũng sẽ không tự làm hại mình, vì bất kì ai từng đọc về Bruno Bettelheim đều biết: “Bằng trực giác, đứa trẻ hiểu rằng mặc dù những câu chuyện này là hư cấu, không có nghĩa chúng không đúng,” ông viết trong The Uses of Enchantment (tạm dịch: Cách Dùng Sự Quyến Rũ). Nhưng tôi muốn chúng ta ngừng giả vờ rằng nếu ta nói một thứ là thế này thì nó phải như thế. Chúng ta có thể viết về những nàng công chúa can đảm đi chinh phục thế giới – và tôi đón nhận tất cả – nhưng chuyện đó không thể ngăn cản việc họ bị rình mò, quấy rối, cưỡng hiếp, bị nhắm đến, buộc lấy chồng, và hơn nữa là ngăn họ ngừng chiến đấu cho quyền sinh sản. Đó là điều giúp con gái của chúng ta hiểu rằng chúng sẽ trở nên lanh lợi, vững vàng, gánh vác thế giới theo cách của chúng. Mọi chuyện sẽ hoàn toàn khác đi nếu người ta tẩy trắng những khó khăn thực sự mà chúng (và cả những người mẹ) chắc chắn sẽ phải đối mặt, bất kể họ quyền năng thế nào đi nữa. Chúng ta sinh ra trong thế giới này, và cách chúng ta định hướng thế giới một phần nói lên sự gan dạ, và thẳng thắn mà nói, phần khác là tính cẩn trọng và cảnh giác.

Tất nhiên, con gái tôi sẽ xem Wonder Woman (Nữ Thần Chiến Binh) và Tangled (Công Chúa Tóc Dài), học về Boko Haram, về những người truyền giáo phái Mormon, về những cô dâu của ISIS, về đại dịch kinh hoàng trên thế giới khi mà cứ 3 phụ nữ lại có 1 người bị bạo hành trên cơ sở giới trong cuộc đời. Con sẽ hiểu rằng thế giới này vẫn chưa được xây dựng cho phụ nữ. Con sẽ biết rằng mặc dù con may mắn được sinh ra tại thời điểm này, ở nơi này, con không phải là một người đàn ông. Con phải học cách trở nên sắc sảo mà vẫn đủ nữ tính. Con có thể nhảy múa hát ca cả ngày nhưng vẫn phải đi thật nhanh với chùm chìa khóa trong đêm tối.

*

Tôi từng được hỏi rất nhiều lần trong những buổi phỏng vấn, các buổi học bởi khán thính giả rằng tôi có nghĩ truyện cổ tích mang tính nữ quyền không. Tôi nghĩ là có, nhưng không phải dưới định nghĩa tân thời. Những truyện cổ tích truyền thống được tạo ra rất lâu trước khi bất kì sự chú ý nào từng tồn tại, và tôi phải nói rằng chúng giúp phụ nữ, chứ không phải tâng bốc họ. Chúng cảnh báo nhiều hơn ca tụng. Chúng hữu ích và là một dạng thuyết nữ quyền lâu đời.

Image result for feminism

Nhiều nhà văn ngày nay lấy cảm hứng từ truyện cổ tích và công khai thể hiện quyền bình đẳng bằng cách đi ngược lại những tiêu chuẩn đạo đức. Tôi đột nhiên nghĩ đến Angela Carter và Kelly Link, cũng như Helen Oyeyemi, Molly Gaudry, Kate Bernheimer, và Matt Bell. Những nhà văn này không tạo nên những câu chuyện cổ tích thể hiện rõ ràng tư tưởng nữ quyền như bộ phim hoạt hình Frozen. Thay vào đó, họ mở ra những câu chuyện và nhìn sâu vào bản chất mơ hồ của chúng, cho ta một cái nhìn mới, phóng khoáng hơn. Thông thường, những câu chuyện được họ cải biên sẽ nhuốm màu u tối hơn bản gốc, bới vì họ đưa ra cái nhìn về nữ quyền hiện đại trong khi kéo tấm màn để lộ cảnh túng thiếu quyền lựa chọn của nữ chính. Không có một đòn bẩy hay nút bấm nào; chỉ có những độc giả thời nay đang nhìn một cách rất rõ ràng (và một cách không thoải mái) những đường thẳng song song giữa cuộc đời nữ chính và phụ nữ trong thời đại này.

Gần đây Hilary Mantel chỉ trích các nhà văn truyền bá những sai lầm trong lịch sử về phụ nữ, “Đây là một điều cản trở các nhà văn nữ, người muốn viết về phụ nữ ngày xưa, nhưng không thể ngừng gia tăng sức mạnh cho phụ nữ. Đó là một điều sai lầm.”

Tôi đồng ý với Mantel ở một chừng mực nào đó; bạn không thể lồng những tính cách mà nhân vật không được mô tả từ đầu chuyện. Nhưng luôn có một điều gì đó nhà văn có thể gửi gắm vào nữ anh hùng trong truyện cổ tích – cả khi đó có thể là một thanh gươm lớn và sắc bén. Hay kĩ năng ru ngủ loài sói.

*

Tác giả của những câu chuyện đã bị quên lãng từ rất rất lâu rồi – hàng ngàn năm, trong nhiều trường hợp. Cuộc sống ngắn ngủi, khắc khổ và tàn nhẫn nói chung và nói riêng với phụ nữ. Tuy nhiên thậm chí về sau này, phụ nữ và bé gái vẫn tỏ ra thân thiện với bóng đêm bao trùm lên bởi những câu chuyện cổ tích.

Và những lời cảnh báo vẫn còn đó.

Trong Beauty and the Beast (Người đẹp và Quái vật), cô con gái của ông nhà buôn cuối cùng đem lòng yêu chính người đã giam lỏng mình, hay ít nhất cũng giả vờ làm vậy. Trong Steadfast Tin Soldier (Chú Lính Chì Dũng Cảm), vì phớt lờ chú lính chì yêu đơn phương, nàng diễn viên ballet bị thiêu rụi thành tro trong bếp lò cùng với chú lính. Trong The Wild Swans (Bầy chim Thiên Nga), Diamond and Toads, The Little Mermaid (Nàng Tiên Cá), và còn nhiều câu chuyện khác, nhân vật nữ không thể nói chuyện, và vì vậy cũng không thể nắm giữ vận mệnh đời mình.

Image result for little mermaid

Và chẳng phải chúng ta vẫn chứng kiến cảnh nhiều phụ nữ bị giam hãm trong hôn nhân hay gia đình bạo hành, họ bị hành hạ (có khi còn bị giết) vì không yêu người yêu họ, họ phải câm lặng bằng vô số cách sao? Một báo cáo CDC mới đây tiết lộ rằng, thực tế, đa số những vụ giết người mà nạn nhân là phụ nữ đều liên quan đến bạo lực gia đình. Làm sao chúng ta mù quáng trước lời cảnh báo trong truyện cổ tích về những mối nguy hiểm chực chờ hại ta và con gái hiện giờ và sau này?

*

Có một điều gì đó xuất hiện liên tục ở những cuộc nói chuyện bình thường và những bài nhận xét trên mạng: nhiều độc giả trẻ cảm thấy rằng việc kể lại The Wild Swans, câu chuyện tôi có đề cập đến trong bộ sưu tập cuối, khiến họ đau buồn. Có một phân đoạn cưỡng hiếp, ẩn ý nhiều hơn là được mô tả rõ ràng, nhưng họ vẫn cảm thấy bị đột kích. Và tôi thực sự thấu hiểu và thông cảm trước nỗi đau tinh thần của họ; là một người mẹ, mối quan tâm hàng đầu hiện nay của tôi là bảo vệ tất cả những phụ nữ trẻ tôi biết đến.

Nhưng đồng thời, tôi nghĩ rằng nỗi đau tinh thần có thể hữu ích. Tôi nghĩ nó quan trọng. Vì cưỡng hiếp, bạo hành, ngược đãi – những điều này tấn công bất ngờ phụ nữ. Chúng ta không thể đấu tranh nếu không chuẩn bị kĩ càng, nếu ta không biết tại sao các bà mẹ và những cô con gái biến mất. Đôi khi sói cũng không mời mà đến đấy thôi.

Tôi không thể nào tin được giới trẻ hiện nay lại sống trong bao bọc và sợ sệt quá thể; quả thực điều này quá vô lí, và thực tế cho thấy rằng có thể do thế hệ này lớn lên trong cái bóng của biến đổi khí hậu và sự kiện 9/11, cũng như khoản nợ học phí khổng lồ của sinh viên. Nhưng một phần tôi lại muốn bảo vệ họ, để bảo vệ con gái mình và cả thế hệ của con tôi cần phải khắc họa được khuôn mặt của quỷ dữ để rồi họ có thể nhận ra nó.

Và tôi cho rằng đó chính là điều những người mẹ đã làm, những người đã tạo nên những câu chuyện này. Tôi không nghĩ rằng họ muốn dọa dẫm con cháu của mình. Họ biết điều những cô gái trẻ cần phải biết về thế giới rộng lớn và nguy hiểm. Ngay cả khi họ cần phải nghĩ ra một cái cây, con cáo hay một bà tiên để kể điều đó.

*

Một ngày nào đó, con gái sẽ hỏi tôi tại sao không có bà mẹ nào trong những câu chuyện kể, tôi sẽ trả lời nó rằng thế giới thời đó còn quá nguy hiểm để họ xuất hiện.

“Thời đó”, tôi sẽ dùng từ đó, và lặp đi lặp lại với nghĩa đó nhiều nhất có thể. Tôi sẽ không thêm vào cụm “cả bây giờ”. Tôi sẽ để con bé tự hiểu ra điều đó như tôi đã từng cũng như những độc giả khác trước và trước và trước tôi đã như thế, trở về mở đầu của chuyện. Con sẽ không sợ hãi, tôi mong thế – nhưng cũng mạnh mẽ đi từng bước vào thế giới và chống trả với những thứ con tìm thấy. Những ông vua và hoàng hậu, phù thủy và gương thần, các bà mẹ kế và những người cha nhu nhược, sự ghê tởm và thợ săn và tất nhiên – những con sói xinh đẹp nhưng nguy hiểm nữa.

River (Theo LitHub)

About River

Vo Chau Giang
<3Danangnese #Freelancer #Dreamer #Bookaholic. My personality is 85% the last book I read. Dare to guess that one?

Check Also

Nguyễn Chí Thuật: Dịch tác phẩm kinh điển “Búp bê” bằng phương pháp truyền thống

Free Download WordPress Themes and plugins.“Dịch không bao giờ là một công việc dễ dàng …

error: Content is protected !!