Home / Cảm thức / Diệp Thạch Đào: Ngọn hải đăng của văn học Đài Loan

Diệp Thạch Đào: Ngọn hải đăng của văn học Đài Loan

Diệp Thạch Đào (1.11.1925 – 11.12.2008) sinh ra và lớn lên ở thành phố Đài Nam, Đài Loan. Ông là nhà phê bình văn học, nhà nghiên cứu văn học sử và là tiểu thuyết gia nổi tiếng của văn học đương đại Đài Loan. Thời kỳ khởi đầu văn nghiệp, ông viết bằng tiếng Nhật (giai đoạn từ năm 1895 đến năm 1945, Đài Loan chịu sự thống trị của Nhật Bản), sau này mới sáng tác bằng tiếng Hoa.

Trong hơn 60 năm cầm bút, ông đã cho xuất bản hơn 100 cuốn sách bao gồm cả các sáng tác văn học và các công trình phê bình, nghiên cứu văn học. Trong đó có thể kể đến công trình quan trọng như Sử cương văn học Đài Loan, bộ lịch sử văn học Đài Loan đầu tiên do người Đài Loan biên soạn, hay những tác phẩm văn học tiêu biểu như Thánh mẫu tháng ba, Giấc mộng xuân trong ngõ Hồ Lô, Ngày nắng và ngày râm, Giày đỏ, Hậu duệ cuối cùng của tộc Chiraya, Người đàn ông Đài Loan tên Giản A Đào

Sự nỗ lực không ngừng nghi trong suốt cuộc đời của nhà văn Diệp Thạch Đào “đã trở thành nguồn cổ vũ mạnh mẽ cho văn dân Đài Loan, và cũng bởi vậy, năm 1999, ông đã vinh dự nhận được học vị Tiến sỹ danh dự do Trường Đại học Quốc lập Thành Công trao tặng. Ông đồng thời cũng liên tục nhận được nhiều giải thưởng văn học quan trọng như Giải thưởng phê bình văn học của Hội Văn học nghệ thuật Trung Hoa (1969), Giải thưởng bình luận văn học Vu Vĩnh Phúc lần thứ nhất (1980), Giải thưởng cống hiên trong lĩnh vực văn hóa của Thời báo Trung Quốc dành chỉ cuốn Sử cương văn học Đàị Loan (1987), Giải thưởng về thành tựu trong lĩnh vực khoa học nhân văn của quỹ Đài Mỹ (Taiwanese American Foundation) (1991), Giải thưởng văn học Oxford của Đại học Aletheia (1998).

Năm 1986, trước câu hỏi: “Vì sao tôi phải viết?”, Diệp Thạch Đào khi ấy 62 tuổi, đã từng bộc bạch rằng, khi còn trẻ, ông viết vì cảm hứng, viết-để giải tỏa nỗi buồn và những tâm tư chất chứa trong lòng. Đến tuổi trung niên, ông viết để phản ánh tiếng lòng của người dân, viết với mong-muốn xây dựng một nền văn học đẹp đê và tiến bộ cho quê hương mình. Những năm cuối đời, ông cảm thấy việc cầm bút tựa một sự trừng phạt như thể bị trời đày”.

Ông nói: “Để trút bỏ sự hành hạ của ông trời, tôi bắt buộc phải viết như thể một con trâu đang đeo ách. Trong nỗi lao khổ của công việc viết lách, tôi quên đi sự trừng phạt đáng sợ luôn có mặt ở khắp mọi nơi của ông trời, vì thê’tạm thời tôi cảm thấy mình được giải thoát”.

Chính bởi những thành quả to lớn mà nhà văn Diệp Thạch Đào đã tích lũy được nhờ tài năng văn Chương thiên bẩm và nổ lực sáng tác không ngừng nghỉ, giáo sư Bành Thụy Kim – người

Chủ biên bộ Toàn tập Diệp Thạch Đào tại Đài Loan – đã nhận định rằng; Nhà văn Diệp Thạch Đào cầm bút sáng tác là “để thắp sáng cho văn học Đài Loan vốn đang chìm trong bóng đêm”, “để mở đường cho văn học Đài Loan vốn đang gặp nhiều chông gai”. Thành tựu cả cuộc đời Diệp Thạch Đào đã biến “văn chương của Diệp Thạch Đào trở thành ngọn hải đăng của văn học Đài Loan”.

Giac_mong_xuan_trong_ngo_Ho_Lo-2

Để giúp bạn đọc Việt Nam biết đến nhà văn có vai trò như “ngọn hải đăng” soi sáng văn học Đài Loan – Diệp Thạch Đào, chúng tôi đặc biệt lựa chọn tám truyện ngắn được ông viết trong ba giai đoạn sáng tác: thời trẻ, tuổi trung niên và những năm cuối đời, gồm các tác phẩm: Thánh mẫu tháng ba, Lễ tế thánh mẫu trên trời được ra mắt bạn đọc Đài Loan vào năm 1949; các tác phẩm Chiếc vòng cổ hoa hồng, Dòng họ kiếm ăn, Giấc mộng xuân trong ngõ Hồ Lô được sáng tác từ năm 1966 đến năm 1968 và các tác phẩm Hậu duệ cuối cùng của tộc Chiraya, Hoa lay ơn và bột mỳ, Không hẹn mà gặp được viết trong những năm từ 1989 đến 1993.

Qua hai câu chuyện về cách mạng thế hiện sự phản kháng trước bạo lực chính trị trong Thánh mẫu tháng ba, Lễ tế thánh mẫu trên trời, người đọc có thể cảm nhận được tinh thần dũng cảm của những người thanh niên Đài Loan trong những giây phút hoạn nạn, đặc biệt là tấm lòng bao dung và sự kiên trì của những người phụ nữ Đài Loan. Chúng ta đồng thời cũng nhìn thấy bóng dáng một Diệp Thạch Đào đầy nhiệt huyết thanh xuân lồng ghép trong không khí long trọng của ngày lễ tế thánh mẫu Thiên hậu mỗi dịp 23 tháng 3 âm lịch hàng năm của Đài Loan.

Ba tác phẩm Chiếc vòng cổ hoa hồng, Dòng họ kiếm ăn, Giấc mộng xuân trong ngõ Hồ Lô đã đưa không gian của thành Zeelandia (tên thành phố Đài Nam ở thế kỷ XVII), thôn Ô Thu và ngô Hồ Lô trở thành bối cảnh cho những câu chuyện về tình yêu nam nữ và cũng ở đó, chúng ta bắt gặp muôn mặt của xã hội: tiếng Cười hòa lẫn nước mắt của những con người đời thường; nỗi xót xa, bất lực của những người trí thức… Trong những năm 1960 – 1970, xã hội Đài Loan bị kìm kẹp bởi nhiều sự kiểm soát chặt chẽ khác nhau, một Diệp Thạch Đào ở độ tuổi trung niên vẫn dùng bút pháp u-mua đen* để phản ánh chân thực tiếng lòng của những người dân Đài Loan.

Đối tượng sáng tác của ba truyện ngắn Hậu duệ cuối cùng của tộc Chiraya, Hoa lay ơn và bột mỳ, Không hẹn mà gặp hướng tới là các công đồng dân tộc khác nhau. Chúng ta nhận thấy, trong những năm cuối đời, nhà văn Diệp Thạch Đào đặc biệt quan tâm đến văn học Đài Loan trong hình dung về một nền văn học đa chủng tộc, đa sắc màu. Ông đã xây dựng thành công nhân vật người con gái giàu nghị lực của tộc người bản địa sống ở vùng đồng bằng Đài Nam của Đài Loan tên là Phan Ngân Hoa. Với nữ nhân vật chính này, ông đã viết hàng loạt câu chuyện về tộc Chiraya trong đó có tác phẩm Hậu duệ cuối cùng của tộc Chiraya, qua đó phản ánh mối quan hệ giữa tộc người Hán và các tộc người thiểu số khác của Đài Loan. Tương tự như vậy, vói nhân vật chính là Cô An Thuận, nhà văn Diệp Thạch Đào cũng đồng thời sáng tác nên nhiều tác phẩm như Hoa lay ơn và bột mỳ, Không hẹn mà gặp để miêu tả về những ràng buộc xuyên văn hóa giữa các công đồng dân tộc Đài Loan, Nhật Bản, Trung Quốc… Những câu chuyện ấy nhấn mạnh rằng, ngay cả khi chúng ta phải đối mặt với chiến tranh, với sự đàn áp và khủng bố, hay sự phân biệt giàu nghèo thì điều quan trọng nhất vẫn là phải giữ lấy bản tính lương thiện thể hiện trong sự bình đẳng, tình yêu thương, tinh thần tương hỗ giữa con người với nhau.

Bạn đọc thân mến! Tuyển tập truyện ngắn với tên gọi Giấc mộng xuân trong ngõ Hồ Lô mà các bạn đang cầm trên tay là kết quả hợp tác giữa Khoa Văn học (Trường Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội) và Khoa Văn học Trung Quốc (Trường Đại học Quốc lập Thành Công, Đài Loan), với sự tài trợ của Sở Văn hóa thành phố Đài Nam. Chúng tôi trân trọng giới thiệu đến quý độc giả những tác phẩm tiêu biểu nhất của nhà văn Diệp Thạch Đào, một nhà văn quan trọng hàng đầu, người mở đường và được mệnh danh là người thắp sáng cho văn học Đài Loan. Chúng tôi mong rằng, sự ra mắt của cuốn sách này sẽ giúp nhiều người đọc Việt Nam biết đến nhà văn Diệp Thạch Đào hơn, hiểu về văn học Đài Loan hơn, để từ đó tăng cường các giao lưu về văn hóa giữa Việt Nam và Đài Loan trên tinh thần tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau.

*u-mua đenMột trường phải văn học xuất hiện vào những năm 60 của thế kỷ XX ở Mỹ. Đặc điểm của nó là thể hiện tính chất hài hước thông qua sự kết hợp của những yếu tố phi lý, các mặt đối lập không thể dung hòa. Lối viết này tạo ra tiếng cười nhưng đồng thời lại mang tới cảm giác xót xa cho người đọc. Đây là một phương pháp sáng tác mang hình thức thể hiện của hài kịch nhưng nhằm phản ánh nội dung bi kịch.

Trần Ích Nguyên (Khoa Văn học Trung Quốc, Đại học Quốc lập Thành Công, Đài Loan)
Nguyễn Thu Hiền (Khoa Văn học, Trường Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội)

About Mai Anh

Dao Mai Anh
Biên tập viên mảng Tin tức - Giải trí maianh@bookaholic.vn

Check Also

1/2 Hoàng Tử – Ngự Ngã

Free Download WordPress Themes and plugins. Thế giới năm 2100. Cùng với sự nhảy vọt …

error: Content is protected !!