Home / Đời sống / Đọc sách / Lời nguyền Sách thời Trung cổ

Lời nguyền Sách thời Trung cổ

Các nhà chép sách thời Trung cổ đã giữ gìn sách bằng cách nguyền chết, hoặc đáng sợ hơn.

A 15th century portrait of a scribe.

Chân dung một người chép sách thế kỉ 15

Thời Trung cổ, quá trình làm sách có thể mất hàng năm trời. Một nhà chép sách sẽ rướn cong cả người qua bàn chép, không có đèn mà chỉ dùng ánh mặt trời – vì nến quá to dễ cháy sách – và dành hàng giờ mỗi ngày để định hình chữ bằng tay, cẩn thận để không bao giờ bị lỗi. Một người sao chép đã miêu tả lại công việc một cách đau đớn: “Việc này khiến mắt tối dần, còng lưng, nghiền nát nội tạng và xương sườn, gây đau đớn từ ngoài vào trong thận, và làm cả cơ thể yếu đi.”

Mất công mất sức để làm ra sách, những người chép sách và tác giả đã có một cách hay ho để bảo vệ tác phẩm. Họ dùng cách duy nhất mà mình có: ngôn từ. Ở đầu hay cuối sách, họ sẽ viết những lời nguyền độc địa để dọa kẻ mượn sách sẽ đau đớn và khổ sở nếu dám ăn trộm hay làm hư tác phẩm.

Họ không ngại dùng những hình phạt nặng nhất mà mình biết – như khai trừ khỏi giáo hội hoặc chết đau đớn, khủng khiếp. Kẻ nào lấy trộm một cuốn sách, sẽ bị xiên bởi thanh kiếm quỷ, bị ép phải chặt tay, khoét mắt, hoặc kết liễu cuộc đời trong “hồ lửa”.

“Mấy lời nguyền này chỉ là những thứ bảo vệ sách,” Marc Drogin, tác giả của cuốn Anathema! Medieval Scribes and the History of Book Curses nói. “May mắn là, thời đó người ta còn tin. Nếu các bạn xé một tờ thôi, thì sẽ chết trong đau đớn. Hẳn là chẳng ai muốn trải qua điều đó rồi.”

Books like this one could take years to create.

Những cuốn như này có thể mất hàng năm trời để làm ra.

Cuốn sách của Drogin, xuất bản năm 1983, là bản tóm tắt đầy đủ nhất về những lời nguyền trong sách được biên soạn. Là một nhà hoạt họa và thiết kế danh thiếp, Drogin từng tham gia khóa học nâng cao về kí tự Gothic và bị thu hút với lối viết chữ thời Trung cổ. Trong khi nghiên cứu về cuốn sách đầu tiên của mình, ông tình cờ thấy một lời nguyền trong sách ngắn; rồi khi ông tìm thêm, nằm ẩn trong chú thích của những cuốn sách sử viết vào thế kỉ 19, bộ sưu tập của ông ngày càng nhiều bao gồm những lời nguyền từ người Hi Lạp cổ và thư viện Babylon, đến thời Phục Hưng.

Với những nhà sử gia, những lời nguyền này thật kỳ lạ, nhưng với Drogin, chúng chỉ là bằng chứng cho thấy sách có giá trị ra sao với những nhà chép sách và học giả Trung cổ. Vào thời điểm đó, thư viện của những học viện danh giá nhất có lẽ cũng chỉ chứa vài chục cuốn sách.

Những lời nguyền khai trừ – nguyền rủa – có thể đơn giản. Drogin tìm thấy nhiều minh chứng cho những lời nguyền cô đọng nhưng đầy tính răn đe. Ví dụ:

Sẽ bị thanh gươm nguyền rủa tiêu diệt

Nếu bất kì ai đánh cắp cuốn sách này.

Đáng sợ hơn, một nhà chép sách có thể dọa “anathema-maranatha” – maranatha nghĩa là “Chúa đã xuất hiện”, một lời đe dọa trừng phạt nặng nề hơn bình thường. Tuy nhiên, những lời nguyền này cũng có thể phức tạp hơn nhiều. “Lời đe dọa đáng sợ nhất cho bạn biết tất cả những đau đớn thân xác một cách cụ thể chi tiết. Nhà chép sách càng sáng tạo, lời nguyền của họ càng chi tiết và khéo léo hơn,” Drogin viết. Một người chép sách có thể hình dung cái chết khủng khiếp ra sao cho kẻ trộm.

12th century Hell.

Địa ngục thế kỉ 12

Hoặc chi tiết hơn:

“Nếu ai đánh cắp cuốn sách này, hắn sẽ chết ngay; hắn sẽ bị bỏ vào vạc dầu; bị bệnh tật và cơn sốt giày vò; bị bánh xe nghiền nát, và treo cổ. Amen.”

“Với kẻ cắp, mượn hoặc không trả lại chủ nhân, cuốn sách này sẽ biến thành rắn và cắn nát hắn ta. Hắn sẽ bị liệt cả người và tứ chi bị nguyền rủa. Hắn sẽ héo mòn vì đau đớn, khóc lóc cầu xin, và bất hạnh cho tới chết. Hắn sẽ bị mọt sách gặm nhấm từ trong ruột, và khi hắn đi đến hình phạt cuối cùng, hãy để ngọn lửa Địa ngục thiêu cháy hắn mãi mãi.”

Sách của Drogin có hàng chục lời nguyền như thế, và ông đã sưu tầm ít nhất hơn chục lời nguyền trong ấn bản thứ hai chưa từng được xuất bản. Trong bản sao cuốn sách của ông, Drogin vẫn còn một một đống thẻ cổ xưa, đầy những lời nguyền sách.

Khi Drogin sưu tầm những lời nguyền, ông bắt đầu tìm những cái lặp lại. Không hẳn mọi nhà chép sách đều đủ sáng tạo để viết những lời nguyền của riêng mình. Nếu bạn đang tìm một lời nguyền sách đáng sợ và đủ đô để xài được trong mọi tình huống, thì hãy thử phiên bản khá thông dụng này. Nó hữu ích trong nhiều trường hợp và không quá đáng sợ như để mọt sách gặm nhấm từ bên trong:

“Bất cứ kẻ nào đánh cắp, giấu đi hoặc làm hỏng cuốn sách này, sẽ bị khai trừ khỏi giáo hội và bị nguyền rủa suốt đời.”

Khánh Vân (Theo Atlas Obscura)

About Khánh Vân

“Being human is the most terrible loneliness in the universe.” ― A.A. Attanasio

Check Also

Pháp: Bảo vệ giới trẻ và khai tử các quyển sách (tiếp)

(Tóm tắt phần trước: “Tous à poil!” và “On a chopé la puberté” – hai cuốn sách …

error: Nội dung được bảo vệ !!