Home / Cộng đồng / Top 10 / 10 Thần thoại Hy Lạp được ‘tái sinh’ trong thời đại mới

10 Thần thoại Hy Lạp được ‘tái sinh’ trong thời đại mới

Câu chuyện thần thoại duy nhất mà tôi thích là câu chuyện về một người con gái lạc lối nơi địa ngục, cũng ở đó nàng được tìm thấy và được cứu rỗi. Tình yêu và sự uy hiếp là cốt chuyện chính. Chúng ta đang nói về Ceres và Persephone. (Trích từ “Persephone” của Eavan Boland)

Lần đầu tiên tôi chính thức được biết đến thần thoại Hi Lạp và một chút về thần thoại La Mã, Bắc Âu là khi tôi học năm hai cấp ba. Cuốn sách nhập môn của chúng tôi lúc đó là cuốn Thần thoại của Edith Hamilton, tôi và lũ bạn cùng lớp đã khám vô số những câu chuyện về các cư dân của vùng Núi Olympus và những vị thần bất tử nơi đó. Cuốn sách này là khởi đầu cho một loạt các tác phẩm tiếp theo trong năm đó: The Iliad, The Odyssey, Oedipus Trilogy của Sophocles, Medea của Euripides, Julius Caesar của Shakespeare, và chốt năm là cuốn Beowul.

Tôi đã mong mình có thể yêu thích những câu chuyện thần thoại này, nhưng với tuổi đời của tôi lúc bấy giờ, tôi chỉ có thể hiểu được một vài câu chuyện. Câu chuyện đầu tiên tôi có thể hiểu được là hành động cuồng nộ của nữ thần Demeter trước việc mất con gái: Persephone, và việc bà đã trừng trị những kẻ cho phép Hades bắt cóc con gái của bà. Tiếp đến là câu chuyện về Antigone, được kể bởi Sophocles, là người sẵn sàng chết để chống lại một luật dân sự bất công. Nàng chấp nhận một cái chết anh hùng chứ nhất quyết không để thân xác anh trai nàng bị ô uế. Vào cuối năm học, tôi thấy đồng cảm với sự giận dữ của mẹ của Grendel trước Beowulf, một sự giận dữ mà tôi cho là hoàn toàn thỏa đáng, và là điều người phụ nữ nên làm trong một thế giới không nhân nhượng với họ. Đó chỉ là một vài ví dụ trong vô số những câu chuyện chúng tôi đã đọc trong năm đó.

Và kể cả trong một thế giới thần bí của các vị nam thần và nữ thần, cũng không khó để nhận ra nữ thần luôn là người bị đổ lỗi cho những buồn đau trên thế gian. Trong khi đó những vị nam thần, đặc biệt là Zeus đã gây họa cho bao người, kích động một nữ thần hay cám dỗ một người phụ nữ dẫn tới sự hủy diệt trên quy mô lớn.

Zeus là Harvey Weinstein của thần thoại Hi Lạp. Trong vô số câu chuyện, sự quyết tâm theo đuổi tình dục đã khiến ông ta làm bất cứ chuyện gì mà hoàn cảnh yêu cầu: từ việc hóa trang thành một vòi sen vàng, một con thiên nga, con bò…Những người phụ nữ mà ông ta khao khát đôi khi thấy mình trong hình hài một con bò hay những sinh vật khác, tất cả để Zeus che dấu sự không chung thủy của mình với vợ: bà Hera.

Là một người trưởng thành và đọc những câu chuyện về Zeus khiến tôi liên tưởng tới những người đàn ông tự cao, cho rằng không gì vinh dự hơn cho một người đàn bà là cơ hội được ngủ với anh ta. Hera, vợ của Zeus, được mô tả là một người đàn bà cực kì ghen tuông, luôn muốn phá hỏng những khoảng thời gian tuyệt với của Zeus bằng cách trừng phạt những người tình của chông mình, rất nhiều người trong số họ đã phải trở thành mẹ của những đứa con của Zeus.

Có lẽ cũng không quá ngạc nhiên khi tôi thích đọc những lời giải thích mới, cách nhìn mới về những thần thoại cổ xưa này. Việc Madeline Miller ra mắt cuốn Circe có lẽ là một dịp tốt để ta tổng hợp lại những cuốn sách hay nhất về thần thoại cổ đại nhưng theo một cách nhìn hoàn toàn mới.

1. Cassandra – Christa Wolf

Cuốn sách xuất bản năm 1984 là tác phẩm viết lại đầu tiên tôi biết tới. Wolf đã để cho tiếng nói của Cassandra được lắng nghe, Cassandra, con gái của vua thành Troy, bị Agamemnon buộc tội là nguyên nhân dẫn đến chiến tranh. Cassandra có khả năng tiên tri, nhưng một lời nguyền nàng phải chịu khiến không ai tin những lời cảnh báo của nàng. Lần đầu tiên độc giả thấy Cassandra xuất hiện, là khi nàng đang ngồi bên ngoài lâu đài của Agamemnon, nàng biết rằng một khi bước vào bên trong, định mệnh sẽ khiến nàng phải chết dưới tay của Clytemnestra vì một tỗi lỗi không phải của nàng.

Là một người trí thức sống ở vùng đất bị áp bức của Đông Đức, Wolf đã quá quen với việc phải giữ im lặng. Kể lại câu chuyện của Cassandra, Wolf đồng thời đã bày tỏ những gánh nặng của việc sống trên một mảnh đất, nơi sự thật không được lên tiếng.

2. The Penelopiad: Giai thoại về Penelope và Odysseus – Margaret Atwood

Cuối chuyện The Odyssey, khi Odysseus trở về nhà ở Ithaca, anh ta và con trai mình là Telemachus đã giết tất kẻ những kẻ cầu hôn vợ anh là Penelope khi anh đi vắng. Họ cũng treo cổ một số người hầu của Penelope vì một lí do không rõ ràng nào đó mà Homer chưa bao giờ tiết lộ, có vẻ là bởi họ dám cả gan quan hệ vụng trôm với những người đàn ông đến cầu hôn.

Atwood đã để Penelope lên tiếng, và lời nói của nàng lại đối nghịch của với lời nói đại đa số những người giúp việc bị giết, những người đang than oán, đòi một lời giải thích công bằng. Phải chăng họ bị giết vì đã chống đối lại Penelope khi nàng chờ Odysseus trở về? Có phải những người giúp việc qua lại với những người đến cầu hôn để thăm dò họ và giúp Penelope cự tuyệt những người đàn ông đó?Hay họ chỉ là những con tốt được Penelope sử dụng để che đi mối quan hệ bất chính của nàng với những người đàn ông đó? Những điệp khúc u sầu cứ vang vọng mãi lên ám ảnh người đọc rất lâu sau khi câu chuyện đã kết thúc.

3. Weight: The Myth of Atlas and Heracles – Jeanette Winterson

Câu chuyện viết lại này tập trung vào công việc đơn độc của Atlas: gánh trên vai sức nặng của cả thế giời. Những gánh nặng này đã làm thay đổi con người như thế nào chỉ là một phần câu chuyện. Nửa thần, nửa người, cơ thể khổng lồ của anh đã khiến anh gặp rắc rối. Bị bắt gánh trên vai thế giới là một hình phạt đối với Atlas, nhưng anh cũng thực hiện nó như sự cam kết với nhiệm vụ của mình. Winterson đã tưởng tượng nên sự cô đơn khủng khiếp và khao khát bị dồn nến của Atlas. Đừng bất ngờ khi bạn không thể buông cuốn chuyện xuống.

4. The Watch – Joydeep Roy-Bhattacharya

Trong cuốn chuyện gốc của Sophocles, Antigone là con gái của Oedipus, vị vua đã vô tình giết chết cha mình và lấy mẹ mình làm vợ. Vài năm sau, hai người anh trai của Antigone xảy ra mâu thuẫn. Creon đã chuẩn bị chào đón Antigone vào gia đình với tư cách là con dâu cuả mình, nhưng khi Creon ra lệnh trừng phạt cuộc nổi loạn của anh trai cô bằng cách để xác chết của anh mục rữa dưới ánh mặt trời, Antigone kiên quyết chống lại Creon để anh cô được thực hiện nghi thức mai tang tử tế.

Trong câu chuyện viết lại của Bhattacharya, những người lính đang bị bao vây tại Afghanistan đang phải đối mặt với một người em gái của một thanh niên trẻ tuổi đã chết trong chiến trận. Cô muốn xác anh trai mình được trao trả để cô có thể chôn cất anh theo nghi lễ, nhưng những người lính nghi ngờ cô gái này là một phần tử khủng bố đang muốn giết hại họ. Trong thời gian chờ đợi, những người lính phải đấu tranh để thực hiện những hành động theo đúng đạo đức lương tâm giữa một cuộc chiến không có luật lệ.

5. Home Fire – Kamila Shamsie

Trong một câu chuyện viết lại khác cũng về Antigone, Shamsie tưởng tượng câu chuyện trong bối cảnh của nước Anh hiện đại và Hoa Kỳ. Isma và Aneeka, hai chị em đang theo đuổi chương trình đại học khi họ gặp Eamonn, con trai của một chính trị gia nổi tiếng vì sự không khoan nhượng trước một bộ phận dân cư nước Anh. Eamonn xấu hổ vì cha và giấu nhẹm danh tính của mình trước hai cô gái. Nhưng khi hoàn cảnh buộc Eamon buộc phải tiết lộ danh tính, những hệ quả về chính trị sẽ dẫn đến những xung đột nghiêm trọng.

6. House of Names – Colm Toibin

Toibin tập trung sự chú ý vào những người phụ nữ bị bỏ lại phía sau khi những người đàn ông đi vào cuộc chiến Trojan. Đặc biệt, tác giả kể lại mười năm Clytemnestra dành để lên âm mưu để giết Agamemon khi chàng trở về. Clytemnestra cảm thấy sự giận dữ của mình trước những hành động của Agamemnon trước khi căng buồm tới Troy là hoàn toàn thỏa đáng. Trong một nỗ lực xoa dịu một vị thần bị xúc phạm, Agamemnon đã hi sinh con gái của họ, Iphigenia. Anh ta đã dụ dỗ vợ và con gái của mình đến một trại quân sự với lời hứa hẹn Iphigenia sẽ kết hôn cùng người hùng vĩ đại, Achilles. Và trước sự chứng kiến đầy hoảng loạn của Clytemnestra, Iphigenia đã bị giết chỉ để Agamemnon có một chuyến đi thuận buồm xuôi gió.

Toibin đã nói lên cơn thịnh nộ của Clyemnestra, những hành động báo thù và trả thù sẽ được thực hiện và quật ngã tất cả mọi người. Oresteia của Aeschylus được kể lại dưới ngòi bút của Toibin là ví dụ tuyệt vời về cái giá phải trả của sự cuồng nộ.

7. The Silence of the Girls – Pat Barker

Chuyện thần thoại IIiad mở đầu với dòng chữ “Nữ thần, hãy hát lên sự giận giữ của Achilleus, con trai của Peleus, hát lên bài ca của sự hủy diệt…”. Trong câu chuyện của Barker, độc giả sẽ gặp Briseis, người phụ nữ là nguồn cơn chính gây nên sự giận nơi Achilles. Trong The IIiad, Briseis chỉ là hình ảnh tượng trưng châm ngòi cho những bất đồng giữa Agamemnon và Achilles. Nhưng Barker đã viết cho Briseis một câu chuyện của riêng cô, đó cũng là câu chuyện của những người phụ nữ Trojan khác, những người đã bị quân Hy Lạp bắt làm con tin và nô lệ tình dục.

Câu chuyện xuất phát từ ý tưởng Achilles bực bội trong chiếc lều của mình vì một người phụ nữ bị Homer coi như là yếu điểm lớn của quân Hy Lạp. Bằng trí tưởng tượng tài tình Barkers đã cho thấy hàng năm trời bị vây hãm bên ngoài bức tường thành Troy đã phục hồi nhân phẩm cho những người phụ nữ đã bị đối xử như những thứ đồ bỏ đi. Mô tả cuộc chiến Trojan thông qua con mắt của những người bị giam giữ, Barker đã làm đa dạng hóa định nghĩa về chủ nghĩa anh hùng.

8. Circe – Madeline Miller

Circe cũng là một vị nữ thần khác không được lưu tâm nhiều trong những câu chuyện của Homer. Trong The Odyssey, Homer mô tả Circe như một vị nữ thần cô đơn, người cố gắng níu chân Odysseus để anh không trở về nhà ở Ithaca. Miller đưa đến với người đọc hình ảnh Circe, người con gái bị ruồng bỏ của Thần Mặt Trời, người mang những tâm tư phức tạp. Circe đã học được các kỹ năng ma thuật và cách chữa bệnh, và trở thành một người có vị trí quan trọng trong triều đình của cha cô. Đó là lí do vì sao ông đã đày ải cô đi, với nỗi lo lắng con gái của mình sẽ làm xáo trộn cán cân quyền lực.

Khi Odysseus đang tắm rửa trên bờ biển của cô, Circe đã chủ động tiến lại kết thân với anh. Miller đã kể lại một câu chuyện tái trao quyền cho một nhân vật bị hạ thấp dưới ngòi bút của Homer. Circe xứng đáng là một tuyệt phẩm mới.

9. The Bloody Chamber, Wise Children, Fireworks – Angela Carter

Angel Carter từng bị chỉ trích nhiều về những câu chuyện của mình. Những câu chuyện trong The Bloody Chamber kể về những bà hoàng trong cổ tính và những nàng công chúa đang ngủ, họ không còn sống với mục đích làm hài lòng các quý ông. Những người phụ nữ này sống trong một thế giới rộng lớn hơn nhiều và có nhiều quyền lực hơn. Những người phụ nữ của Carter không phải là những người dễ khuất phục, cũng không hề giống những nàng công chúa Disney ngọt ngào và nhẹ nhàng mà bạn thường thấy. Bất cứ ai đang tìm kiếm một câu chuyện dành cho những người trưởng thành, khác xa những câu chuyện cổ tích quen thuộc, thì đây chính là kho báu của bạn.

10. The Mere Wife – Maria Davvana Headley

Xuất xứ của cuốn Beowulf khá mơ hồ. Nó được sáng tác đâu đó vào khoảng giữa cuối thế kỷ thứ 6, năm 1000 với bối cảnh là Đan Mạch và Thụy Điển vào thế kỷ 6. Trong câu chuyện, Beowulf săn lung và giết chết Grendel, con quái vật sống trong hồ. Mẹ của Grendel chưa bao giờ được nhắc đến bằng tên, nhưng chính bà là người tìm cách trả thù Beowulf.

Headley chuyển câu chuyện sang bối cảnh nước Mỹ thời hiện đại. Dana Mills phục vụ đất nước trong một cuộc chiến trên sa mạc ở Trung Đông. Cô bị bắt và một buổi hành quyết giả đã được xem bởi hàng triệu người trên YouTube. Vài năm sau, Herot Hall, một khu đô thị sang chảnh tọa lạc dưới chân một ngọn núi, đã trở thành nhà của những người sợ hãi việc sống trong thành phố, giữa những “xô bồ” của đô thị. Họ đã chọn cuộc sống yên bình giả tạo. Tất cả đều thanh thản cho đến ngày con trai của Willa là Dylan, kết bạn với một cậu bé kì lạ, Gren, đang sống với mẹ mình Dana trong khu rừng phía sau những bức tường của khu đô thị.

Tình bạn của Gren và Dylan sẽ xáo trộn mọi thứ xung quanh họ, và nó sẽ phơi bày cuộc sống ảm đạm và nhạt nhẽo mà cư dân của Herot Hall đã tự chọn cho mình. Headley đã khắc họa câu chuyện trên nhiều tầng lớp. Đây là một câu chuyện đầy chất nữ tính viết lại từ Beowulf và là sự lên án dành cho chủ nghĩa tư bản giai đoạn cuối. Tôi thấy đây là một trong những cuốn sách khơi gợi nhiều suy nghĩ nhất tôi từng đọc.

Thùy Linh dịch (Theo Signature)

About Thùy Linh Lê

Check Also

Thần Thoại Hy Lạp – Phan Ngọc

Thần thoại Hy Lạp bao gồm những chuyện có tính chất hoang đường về nguồn …

error: Nội dung được bảo vệ !!