fbpx
Home / Cộng đồng / Top 10 / Điểm sách ngoại văn / 10 cuốn sách của các Nữ Tác giả Ả Rập nên được Dịch

10 cuốn sách của các Nữ Tác giả Ả Rập nên được Dịch

Có lẽ, bạn sẽ khó tìm được những tác phẩm được dịch từ tiếng Ả rập tại những nhà sách ở địa phương. Những gì bạn sẽ thấy giống như học giả Lila Abu-Lughod gọi những cuốn hồi ký “Saving Muslim Women” (tạm dịch: Cứu vớt người Phụ nữ Hồi giáo): các tác phẩm chỉ nghe đến tên thôi cũng đã gợi lên sự ép buộc, thiếu quyền tự quyết, thiếu sự lựa chọn và tự do. Và khắc sâu trong kí ức của bạn là hình ảnh của những người phụ nữ với tấm áo khoác quanh mình và tấm khăn choàng, để lộ đôi mắt kẻ đậm phóng ánh nhìn ra bên ngoài.

Abu-Lughod đã đặt tên cho những tác phẩm này là “buôn lậu văn chương” và nó dễ dàng được viết và xuất bản theo những kiểu viết như vậy, đặc biệt khi hầu hết các tác phẩm đều được viết bằng tiếng Anh. Thế tại sao ta không vượt qua những rào cản định kiến đó và hướng tới những cuốn sách thật cuốn hút của những tác giả Ả Rập.

Và trong hành trình tìm kiếm những tác phẩm như vậy, chúng tôi nhận ra rằng những nữ tác giả Ả Rập nhận được ít sự hỗ trợ từ chính phủ. Ngay cả giải thưởng quốc tế cho các tiểu thuyết Ả Rập – cũng như những giải thưởng văn chương danh giá toàn cầu khác, luôn có những khó khăn nhất định trong việc tôn vinh các cây bút nữ. Và trong cùng một năm khi mà IPAF quyết tâm giữ vững các tiêu chí đánh giá thuần văn học – thứ đã vô tình loại rất nhiều tác giả nữ, tác phẩm được đánh giá cao của Basma Abdel Aziz, The Queue (2013) thậm chí không vào được vòng sơ khảo. Năm tiếp theo chứng kiến một trường hợp tương tự của tác phẩm Virgins of Londonistan từ tác giả Hanan al-Shaykh.

Tất nhiên, các nhà xuất bản luôn có thể làm một thứ gì đó để cải thiện tình hình như al-Shaykh từng chia sẻ Literature Across Frontiers. Và dưới đây là những cuốn sách để bắt đầu những nỗ lực giúp các tác giả Ả Rập đến gần hơn với độc giả thế giới.

1. Malakut Hadhihi-l-Ard (tạm dịch là Quốc Vương của Trái đất này) – Hoda Barakat

Đây là tác phẩm mới nhất của của một trong những tác giả được đề cử Man Booker International 2015 Hoda Barakat, một trong những cây bút sáng giá và dũng cảm từ vùng đất Arab.

Cuốn sách này là tác phẩm thứ 5 của Barakat và được vào vòng sơ khảo giải thưởng quốc tế cho các tác phẩm viết bằng tiếng Ả Rập. Bối cảnh của cuốn sách là một cộng đồng Maronitr nhỏ và bắt đầu vào những năm 20, kéo dài đến cận kề nội chiến Liban vào những năm 70. Đó là quá trình hòa hợp giữa những điều có thể và không thể: từ gia đình đến cộng đồng xung quanh, đến bộ tộc và cả tính nhân đạo. Cách Barakat đan xen những cảnh trí, giọng nói và cuộc sống của hai nhân vật, Salma và Tannous, đã thể hiện các vấn đề một cách sâu sắc đến người đọc.

2. Mina – Sahar Mandour

Sahar Mandour là một tác giả, người dẫn chương trình và chủ biên của trang báo trẻ ở Liban Al Safer, đồng thời là tác giả được nhắc tên khá nhiều bởi các tác giả khác. Tiểu thuyết 32 của cô – ra đời vào năm 2010, theo dòng đời của một người phụ nữ trẻ, người người bạn nam của cô và một công nhân người Sri Lankan, vừa được dịch và xuất bản bởi đại học Syracuse. Mina là câu chuyện về một nam diễn viên đồng tính cỡ 30 tuổi, đạt những giải thưởng danh giá, sống ở Beirut, vừa mới công khai giới tính trên một tờ báo địa phương và buộc phải rời khỏi Beirut một năm. Một trong những đại diện của văn học Liban khám phá về cuộc sống của những người đồng tính!

3. Athqal min Radwa (tạm dịch: Nặng hơn cả Radwa) và Al-sarkha (tạm dịch: Tiếng thét) – Radwa Ashour

Đây là hai cuốn tự truyện có vai trò quan trọng đánh dấu tính nữ quyền văn học Ả rập và một trong những bước đầu cho thể loại hồi ức tự sự của văn học tiếng Ả rập. Giống như tác phẩm Spectres, hai cuốn sách này đã chứng minh tài năng của nữ tác giả trong việc liên kết những mối lo cá nhân với chuyện đại sự quốc gia, khẳng định rằng “Luôn có một lựa chọn không phải là đàn áp nếu chúng ta quyết định sẽ không chết trước khi cố hết sức để sống”.

Với cách viết lôi cuốn, nhịp độ nhanh, hồi ức là những câu chuyện vượt ngoài biên giới của câu chuyện cuộc sống gia đình bình thường, là những cuộc đối chọi với sự can thiệp của chính quyền vào công việc nghiên cứu của cô, là cuộc hôn nhân với nhà thơ Palestine bị trục xuất Mourid Barghouti, là những mối lo thường trực khi những xung đột văn hóa, chính trị và xã hội đang liên tục xảy ra, là cuộc sống của một nhà hoạt động xã hội chứng kiến sự bùng nổ và lan rộng của mùa xuân Ả Rập khi đang phải điều trị ung thư.

Theo một phong cách rất khác lạ, tác phẩm đã đem cả những bài thơ và cách ngôn vào lối viết hồi ký, khiến độc giả cảm tưởng như đang đọc một tiểu thuyết.

4. Al-Rihla (tạm dịch: Hành trình: Hồi ức Hoa Kỳ của một học sinh Ai Cập) – Radwa Ashour

Đây là những hồi ức trong khoảng thời gian 1973 – 1975 khi nữ tác giả đang làm nghiên cứu tiến sĩ tại Massachusetts về văn học Phi – Mỹ và nó gắn liền với những xung đột của Mỹ, Palestine và Ai Cập giống như cách tác phẩm Freedom is a Constant Struggle: Ferguson, Palestine, and the Foundations of a Movement của Angela Davis thể hiện xét về phía Mỹ. Một góc nhìn đầy tính tiên phong về nước Mỹ qua cách thể hiện của một trong cây bút lớn của Ai Cập!

5. Mulakhas ma jara (Tạm dịch: Nguyên nhân chính) – Rasha Abbas

Abbas là một nhà văn truyện ngắn người Syria hiện đang sinh sống ở thủ đô Berlin. Những câu chuyện của nữ tác giả này tách biệt, bùng nổ, thấu đáu và cả gào thét, buộc ngôn ngữ phải vang vọng những cuộc sống đau khổ hay tan vỡ trong chiến tranh. Với lối viết chọn lọc, dữ dội và thường thoát tục, nhiều tác phẩm của Abbas là vùng đất mơ ước mà có thể lướt qua hay càng lún sâu vào chủ nghĩa hiện thực, tạo nên cái mà dịch giả Alice Guthrie gọi là một vẻ đẹp của sự mục rữa.

6. Sitt al-kol (tạm dịch: Ngược sóng) – Taghreed al-Najjar

Tiểu thuyết đầu tay dành cho tuổi mới lớn của Al-Najjar, đề cử cho giải thưởng Etisalat cho văn học thiếu nhi Ả Rập, sắp sửa được dịch sang tiếng Ý mà một câu chuyện được gợi cảm hứng từ cuộc đời thật của Madeleine Kulab, một cô gái ở Gaza phải đảm nhiệm công việc đánh cá từ cha để hỗ trợ gia đình. Sitt al-Kol là một câu chuyện về một cô gái Gazan đầy mạnh mẽ cùng người cha vừa là một gánh nặng nhưng cũng là một tấm lòng vững chãi. Câu chuyện diễn ra khi cô phải chống chọi tìm đường cho mình trong thế giới bị kìm hãm bởi những kì vọng của cộng đồng, những hạn chế đánh bắt cá của Israeli và nhiều thứ khác. Tác phẩm của al-Najjar đã có ảnh hưởng ở mức độ nào đó mặc dù cuốn sách hoàn toàn có thể vượt qua mọi lãnh thổ chính trị để đến với độc giả.

7. Fi shaqa bab el-louk (tạm dịch: Căn hộ ở Bab el-Louk) – Donia Maher

Cairo là một trong những không gian tuyệt với của những thử nghiệm tiểu thuyết hình ảnh đương thời và những giải thưởng CairoComix mở màn vào tháng 10 năm 2015 được đề cử bởi những nữ tác giả từ Ai Cập và nhiều hơn thế nữa.

Giải thưởng tiểu thuyết hình ảnh, chẳng hạn, thuộc về nghệ sĩ người Ai Cập Hanan al-Karargy cho việc tiểu thuyết hóa tác phẩm Locust Effect của tiểu thuyết gia nổi tiếng Ahmed Khaled Tawfik. Những giải thưởng Mahmoud Kahil đầu tiên được trao vào tháng một ở Beirut và giải thưởng tiểu thuyết hình ảnh được trao cho tác phẩm The Apartment in Bab el-Louk của Maher – một tác phẩm không theo những quy tắc của một tiểu thuyết thông thường lẫn tiểu thuyết hình ảnh thông thường. Nó giống như một thơ thú vị về Cairo hay một đoạn video xuyên thời gian và không gian một cách đầy bất ngờ và thú vị.

Elisabeth Jaquette đã dịch một đoạn trích cho Words Without Borders và cô còn muốn dịch hết những phần còn lại.

8. Manazil al-wahsha (tạm dịch: Những quỹ đạo cô đơn) – Duna Ghali

Tiểu thuyết này của Duna Ghali là câu chuyện về mối quan hệ mờ nhạt người mẹ và đứa trẻ trong thời gian chiến tranh và tị nạn ở Iraq, trước và sau khi có sự xuất hiện của quân đội Mỹ. Mặc dù đều có những tác phẩm về giai đoạn này thế nhưng không có tác phẩm nào được viết bởi các nữ tác giả. Tiểu thuyết miêu tả mối quan hệ phức tạp giữa một người mẹ và con trai, sự cô đơn và sum vầy, những nỗi sợ và cuộc sống khắc nghiệt trong thời kỳ bao vây. Và chính một tiểu thuyết của một nữ tác giả mới lột tả hết những sự phức tạp trong tâm lý. Một đoạn trích của cuốn sách đã có mặt trên trang web Banipal. Đây cũng một trong hai lựa chọn yêu thích của tiểu thuyết gia Ibrahim Farghali trong năm 2013.

9. Baass al-awadem (tạm dịch: chuyến xe buýt của những người tốt) – Najwa Barakat

Cuốn sách được lấy bối cảnh ở một thị trấn Ả Rập không tên. Một chiếc buýt cũ kĩ đậu giữa quảng trường, hành lý được sắp xếp bấp bênh trên nóc xe và những vị khách đang bước lên xe cho hành trình xuyên đêm.

Những hành khách và tài xế là những con người đặc biệt. Khi chiếc xe ọc ạch trên con đường duy nhất ra khỏi thị trấn, sự tin tưởng bắt đầu, những câu chuyện được kể và mối quan hệ càng gắn bó. Càng khuya, hành trình càng hiểm trở cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng khi chiếc xe đi trong cơn bão và những xung đột nỗ ra hành khách. Mặc dù Barakat là một nhà văn quan trọng hậu nội chiến Liban, nhưng chỉ có một tiểu thuyết của nữ tác giả được dịch sang tiếng Anh là Oh, Salaam! Bởi Luke Leafgren. Đây quả thật là một tác giả dũng cảm theo đuổi những tính cách nhân vật của riêng mình trong cơn hỗn loạn của xã hội.

10. Al-Hujurat wa qisas ukhra (tạm dịch: Những căn phòng và câu chuyện khác) – Eman Abd Al-Rahim

Abd al-Rahim sinh năm 1983 và bắt đầu sự nghiệp cầm bút với tư cách là một blogger. Tiểu thuyết đầu tay này, được giới thiệu bởi dịch giả nổi tiếng Samah Selim, là một trong những thành quả từ buổi học lối viết sáng tạo được tài trợ bởi Kotob Khan và điều hành bởi tiểu thuyết gia và nhà thơ hàng đầu Ai Cập Youssef Rakha.

Phan Anh Phú (theo LitHub)

About Anh Phu

Phan Anh Phu
11/11/1996 Scorpio A confirmed bachelor

Check Also

18 cuốn sách hay dành cho Quý Ông nên một lần đọc qua

Trong thời tại mà smartphone và các mạng xã hội ảo “thống trị” thời gian …

error: Nội dung được bảo vệ !!